SKARGA NA DZIAŁANIE ORGANÓW ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ
KATEGORIA: PRAWO ADMINISTRACYJNE
WYDANIE: luty 2013
AUTOR: Mateusz Karciarz

Prawo do składania skarg w interesie publicznym, własnym lub innej osoby (za jej zgodą) na działalność podmiotów wykonujących zadania z zakresu administracji publicznej zostało wyrażone w art. 63 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Konstytucja, nie regulując szczegółowo trybu składania i rozpatrywania wniosków, odsyła do przepisów ustawowych, którymi w tym przypadku są przepisy działu VII Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: Kpa), zatytułowanego "Skargi i wnioski".
Skarga (nazywana powszechną, bądź obywatelską) jest odformalizowanym środkiem kontroli, co oznacza, iż o tym, czy konkretne pismo jest skargą lub wnioskiem nie decyduje jej forma, bądź tytuł, lecz zawarta w niej treść. Zgodnie z art. 227 Kpa przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Wyrażenie "w szczególności" wskazuje na to, że można ją składać również na innego rodzaju działania (bądź zaniechania) organów. Jak wskazuje się w literaturze, skargę może złożyć każdy. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że "przedmiot skargi został ujęty bardzo szeroko. Przedmiotem skargi może być zatem każda negatywna ocena działalności podmiotu powołanego do wykonywania zadań państwa lub innego podmiotu, np. organizacji społecznej, któremu zlecono zadania z zakresu administracji publicznej oraz ich pracowników i funkcjonariuszy." (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2012 r., sygn. I OSK 2415/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Skarga składana na podstawie wyżej wskazanych przepisów może być wnoszona tylko w przypadku, gdy przepisy prawa nie dają innej możliwości na wszczęcie postępowania administracyjnego ogólnego, czy też szczególnego. Należy jednak pamiętać, że celem rozpatrzenia złożonej skargi nie jest rozstrzygnięcie konkretnej sprawy, tylko zwrócenie uwagi na błędy i uchybienia po stronie organu.
Złożona skarga powinna zostać załatwiona przez właściwy do tego organ bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu miesiąca (art. 237 § 1 Kpa). W przypadku niezadowalającego sposobu rozpatrzenia skargi przez właściwy organ, osobie ją składającej nie przysługuje odwołanie, czy skarga do sądu. Może ona złożyć jedynie skargę na działalność tego organu.
Organy, do których należy skierować skargę zostały wymienione w art. 229 Kpa i tak, na przykład skargi na działalność wójta (burmistrza, prezydenta miasta) i kierowników gminnych jednostek organizacyjnych rozpatruje właściwa rada gminy, z kolei skargi na radę gminy, radę powiatu, sejmik województwa rozpatruje wojewoda, a w kwestiach finansowych - regionalna izba obrachunkowa. Jeżeli organ, który otrzymał skargę, nie jest właściwy do jej rozpatrzenia, obowiązany jest niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni, przekazać ją właściwemu organowi, zawiadamiając równocześnie o tym skarżącego, albo wskazać mu właściwy organ (art. 231 Kpa).
Sądy administracyjne nie są w żadnym przypadku właściwe do rozpoznawania skarg składanych na podstawie przepisów działu VIII Kpa, ani kontroli sposobu ich załatwiania, gdyż kontrolują one działalność administracji publicznej tylko w zakresie, jaki został określony w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).
Ustawodawca nie wprowadził żadnego terminu, w jakim można wystąpić ze skargą, w związku z czym można ją wnieść w każdej chwili. Również nie jest wymagane wykazanie przez skarżącego ani interesu faktycznego, ani prawnego.
Przykładem takich skarg są między innymi skargi na niewłaściwe zachowania pracowników urzędów, czy też na nieodśnieżone chodniki i ulice w mieście.
Mimo że składane w wyżej opisanym trybie skargi na działania organów administracji publicznej nie maja na celu rozstrzygnięcia konkretnej sprawy, to poprzez ich wnoszenie można przyczynić się do lepszego i sprawniejszego funkcjonowania administracji, co z kolei może przynieść efekty przy następnych sprawach rozpatrywanych przez te organy.

< Powrót